درۆیی شاخ دار لە دۆزی کورد دا

توانا فاروق

هەمیشە غەرب لەگەڵ ئێمەی کورد درۆزان بوونوو باوەڕ پێکەری ئێمەبوون و دابەش کاری ئێمەبوون 

ڕێککەوتنی سایکس-پیکۆ (١٩١٦) پیلانێکی نھێنی نێوان بەریتانیا و فەرەنسا بوو بۆ دابەشکردنی خاکی ئیمپراتۆریەتی عوسمانی دوای جەنگی جیھانی یەکەم، کە بووە ھۆی دابەشبوونی کوردستان بەسەر وڵاتانی تازەپێکھاتوو (عێراق، سووریا، تورکیا) و ڕێگری لە دامەزراندنی دەوڵەتی کوردی کرد [٤]. ئەم پەیمانە کوردستانی کردە قوربانی و سەرچاوەی ناکۆکییەکانی سەدەی ڕابردوو بوو .

کاریگەرییەکانی سایکس-پیکۆ لەسەر کوردستان (بە کوردی)

دابەشکردنی جوگرافی: بەپێی ڕێککەوتنەکە، ناوچە کوردنشینەکان لەنێوان ناوچەکانی نفووزی فەرەنسا (باکوور و سووریا) و بەریتانیا (باشوور) دابەشکران 

سڕینەوەی مافی کورد: ئەم ڕێککەوتنە نەتەوەی کوردی بێبەش کرد لە نەتەوەی خۆبەڕێوەبەری و خاکی کوردستان بەبێ ڕەچاوکردنی پێکھاتەی دانیشتووان، دابەشکرا 

پەیمانی لۆزان (١٩٢٣): ئەمە درێژکراوەی سایکس-پیکۆ بوو کە کوردستانی زیاتر پارچەپارچە کرد و ئەوەی مابووەوە لەو ڕێککەوتنەدا سەقامگیر کرا 

ناڕەزایەتییەکان: کورد بەردەوام دژی ئەم دابەشکردنە بووە و بە ھۆکاری سەرەکی کێشەکانی دەزانێت، وەک ئەوەی لە سدەمین ساڵیادی دا مظاھراتی گەورەیان لە کۆڵن ئەنجامدا 

سایکس-پیکۆ نەک تەنھا خاکی کوردی پارچە کرد، بەڵکو ژێرخانی سیاسی و کۆمەڵایەتی بۆ ململانێی بەردەوامی کورد لەگەڵ دەوڵەتە ناوەندییەکان لە سەدەی بیستەم و بیست و یەکەمدا دروستکرد 

هەرلەسەدەی بیستو یەکدا شەڕی ڕژێمی عێراق لەلایەن پێژ مەرگەوەوو شەڕی داعش لەسنوری باشور بەپێژمەرگەو لەسنوری ڕۆژ ئاوا بەشەڕەڤانان 

بەداخەوە لەئێستاشدا هەموو دنیا پشتی لەکورد کرد  تەنها کورد فریای خۆی کەووت  هێشتا نەبوە بەمانگێک بەسەر خوێنی ئەو هەموو لاوانەی نیشتیمانمان  سیاسەتی چەووتی کوردی  لەگەڵ فەڕەنساوو ئەمەریکای کورد فرۆش دانیشتن دەکات  

هەر کات کێشەی کورد کەووتە کۆبوونەوەی نوجێفەوە ئەوا بەدڵنیاییەوە کورد  سەرکووتکراوەو فرۆش راوە 

بە یەقینەوە دەڵێم هەتا کورد خاوەنی لەم جۆرە سیاسیانەبێت

هەمیشەژێردەستو سەرکووت دەبێت