ئێراق لە ناو کێشە ناوچەییەکاندا: قوربانی شەڕی ئەوانی تر

میرشاد سەرحەد قادر

ئێراق لە ماوەی چەند دەیەی ڕابردوودا بووە بە ناوەندی کێشە و شەڕی ناوچەیی و نێودەوڵەتی. شوێنی جوگرافیی ئەم وڵاتە، کە لە ناوەڕاستی ڕۆژهەڵاتی ناوین دایە، وای کردووە کە زۆرجار ببێتە مەیدانی پێکدادانی هێزە گەورەکان، نەک تەنها بەهۆی سیاسەتە ناوخۆییەکان، بەڵکو بەهۆی ململا‌نێی وڵاتانی دەرەوەش.

نمونەیەکی ڕوون، کێشەی نێوان Iranو Israelـە. هەرچەندە ئەم دوو وڵاتە ڕاستەوخۆ لەسەر خاکی یەکدی شەڕ ناکەن، بەڵام زۆرجار پێکدادانەکانیان لە ناوچەی وەک ئێراق دەبینرێت، بە تایبەتی بەهۆی گرووپە چەکدارەکان و هێرشە هاوپەیمانەکان. لەم حاڵەتانەدا، ئێراق دەبێتە شوێنی گواستنەوەی شەڕ و قوربانی سەرەکییەکەی گەلەکەی دەبن.

هەروەها، ململا‌نێی نێوان Iranو United Statesلە ماوەی ساڵانی ڕابردوودا کاریگەریی زۆری لەسەر ئێراق هەبووە. لە دوای 2003 invasion of Iraq، ئێراق بووە مەیدانی سەرەکی بۆ هاوڕێیی و پێکدادانی ئەم دوو هێزە، کە ئەمەش بووە هۆی زیادبوونی نائاسایی و هەڕەشە لەسەر ئاسایشی ناوخۆ.

لە لاوەکی ترەوە، وڵاتانی دراوسێ وەک Turkeyو Syriaهەروەها ڕۆڵی گرنگیان هەیە لە ئاڵۆزیی ناوچەکەدا. لە چەندین جاردا، هێرشە سنووری و دەستێوەردانی سەربازی لە ناو خاکی ئێراق کراوە، بە تایبەتی لە ناوچە کوردییەکاندا، کە کاریگەریی ڕاستەوخۆیان لەسەر ژیانی هاوڵاتیان داناوە.

بەڵگەکان نیشان دەدەن کە ئێراق نەک تەنها بەهۆی کێشە ناوخۆییەکانی، بەڵکو بەهۆی ململا‌نێی هێزە ناوچەیی و نێودەوڵەتییەکانیش بەردەوام لە دۆخی نائاسایی و مەترسیدایە. ئەمەش پێویستی بە سیاسەتێکی هاوسەنگ و سەربەخۆ هەیە کە بتوانێت ئێراق لەو شەڕانەی ئەوانی تر پارێزێت.